خواص و فواید عدس

  اسامی گوناگون عدس : نام فارسی این گیاه مرجومک است ولی امروزه بیشتر به عدس شهرت دارد . در هند عدس قرمز میسور گفته می شود وفواید عدس عدس معمولی به میسوردال شهرت دارد. عدس در زبان اردو با عنوان میسورکی دال شناخته می شود . مرجمک ، مرجوم ، نرسک ، نرسنگ ، نشک و مرجمی از اسامی دیگر عدس می باشد .

  عدس در زبان لاتین به Lens esculenta ، در زبان انگلیسی به Lentil در زبان فرانسه به Lentille و در زبان آلمانی به Echte lines شهرت دارد .

عدس در زبان مالایی به Masur parippu ، در زبان مراتی به Masurdal ، در زبان بنگالی به Mashroori dal ودر زبان گجرات به Masur dal شهرت دارد .

عدس سه گونه اصلی دارد . این سه گونه اصلی عبارتند از :

مرجی Lens cyaneum

عدس سیاه Lens nigrican

عدس وحشی sativa Viciaعدس سیاه

مشخصات کلی عدس : عدس گیاهی است از تیره پروانه واران یک لپه بوده و دانه هایش یکی از مواد عالی غذایی انسان است . برگهای گیاه عدس دارای ده تا چهارده برگچه دراز کرکدار می باشد . گلهای آن سفید و دارای لکه های بنفش است . میوه عدس حاوی دو دانه وینایک است . این گیاه در زمینهای آهکی خوب می روید ولی در اراضی رسی رشد نمی کند . طبیعت عدس معتدل است .

ترکیبات شیمیایی عدس : در خاکستر عدس مواد فسفاته به میزان زیادی وجود دارد . در صد گرم عدس حدود سیصد و بیست و هفت کالری انرژی ، دوازده گرم آب ، بیست و سه میلی گرم پروتید ، یک و سه دهم میلی گرم لیپید ، پنجاه و شش میلی گرم گلوسید ، چهل میلی گرم سدیم و حدود هفت صد و پنجاه میلی گرم پتاسیم وجود دارد.

مواد موجود در 100 گرم عدس خواص و توضیح
فولات (ویتامین B۹) ۱۴۸.۵۰ میکروگرم برای بسیاری از اعمال بدن از جمله سلامتی سیستم عصبی، خون و یاخته‌ها حیاتی و اساسی است. این ویتامین بدن را در مقابل بیماری‌های قلبی، نقصهای مادر زادی، پوکی استخوان و سرطان‌های مشخصی حفظ می‌کند.
فیبر ۱۵.۶۴ گرم  
تریپتوفان ۰.۱۶ گرم تریپتوفان یکی از بیست و دو اسید آمینه‌ی اصلی یاخته‌های زنده و از اسیدهای آمینه ضروری در رژیم غذایی انسان است که در موش‌ها نیز به عنوان یک فاکتور رشد شناسایی شده است. این اسیدآمینه در ساختمان بسیار از پروتئینها وجود دارد و نیز در ساخت برخی میانجی های عصبی مانند سروتونین و کوآنزیمهایی مانند نیاسین مؤثر است.
منگنز ۰.۹۸ میلی گرم منگنز فلزی است که به گونه گسترده‌ای در بافت‌های بدن گیاهان و جانوران هست. این فلز یک ماده معدنی کمیاب نامیده می‌شود زیرا به مقدار بسیار کم در بدن انسان یافت می‌شود. بدن ما کم وبیش نزدیک ۲۰ میلی‌گرم منگنز، به گونه بزرگ در استخوان‌ها، اندوخته دارد. منگنز در پایه ریزی بافت همبند چربی و کلسترول، استخوان، عوامل لختگی خون و پروتئین نقش دارد. این ماده همچنین برای عملکرد طبیعی مغز بایسته است. منگنز جزئی از ترکیب منگنز سوپراکسید دیسموتاز (MnSOD) است. این ترکیب یک آنتی اکسیدانت است که بدن را از رادیکال‌های آزاد نگهداری می‌کند. به دست آوردن مقدار کافی منگنز از رژیم غذایی، کار ساده‌ای است.
آهن ۶.۵۹ میلی گرم آهن یکی از عناصر ضروری و مورد نیاز بدن است و وظایف مهمی را بر عهده دارند که عبارت‌اند از: وظایف ۱- انتقال اکسیژن در گلوبولهای قرمز ۲- تولید هموگلوبین خون ۳- مقاومت در برابر استرس و ناخوشی ۴- عملکرد صحیح آنزیمها ۵- تقویت سیستم ایمنی
پروتئین ۱۷.۸۶ گرم پروتئین‌ها مواد مغذی اصلی هر سلول زنده هستند. در ساختمان آنها نه تنها کربن، هیدروژن و اکسیژن وجود دارد، بلکه ازت و گاهی گوگرد نیز موجود می‌باشد. پروتئین‌ها مسئول انجام اعمال گوناگونی هستند. نقش آنها از تشکیل ماده انقباضی عضلات گرفته تا ساختن بعضی از هورمون‌ها، آنزیم‌ها و آنتی بادی‌ها، تبدیل انرژی شیمیایی به کار و انتقال اکسیژن و هیدروژن متنوع می‌باشد.
فسفر ۳۵۶.۴۰ میلی گرم بیشتر فسفر بدن (در حدود ۸۵ درصد) در استخوانها و دندانها (جایی که با کلسیم برای ساختن استخوان قویتر و سخت تر ترکیب می‌شود) وجود دارد. بقیه فسفر در سلول‌ها و بافتهای دیگر وجود دارد. در کلیه‌ها، فسفر از نظیر تصفیه مهم است. فسفر همچنین به تعادل اسید-باز درخون کمک می‌کند. فسفر جریان انرژی در بدن را تنظیم کرده باعث کاهش درد عضلانی، بعد از یک کار سخت، می‌شود. بدن شما برای رشد، نگهداری و ترمیم همه بافتها و یاخته‌های بدن و همچنین برای جذب سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی از جمله ویتامین دی، کلسیم، ید، منیزیوم و روی نیاز به فسفر دارد.مصرف فسفر و کلسیم با همدیگر می‌تواند باعث بهبود شکستگی استخوان و درمان کمبودهای ویتامین «دی» نظیر استئومالاسی (نرمی استخوان) و ریکتز شود. سینوویورتز با فسفر رادیواکتیو، می تواند روشی مؤثر و به صرفه در کاهش همارتروز و مصرف فاکتور در بیماران مبتلا به آرتروپاتی هموفیلیک باشد.[۴]

 

خواص درمانی انواع عدس:

۱- عدس از نظر طب قدیم ایران معتدل و خشک است و مانند دیگر گیاهان پوست و دانه آن دارای اثرات متضاد یکدیگر می باشد . یعنی پوست عدس گرم و خود عدس قابض است . بعبارت دیگر پوست آن ملین و مغز آن ضد اسهال می باشد .

۲- عدس یک غذای کامل است و انرژی لازم را برای کارهای بدنی برای انسان تامین می کند .

۳-  عدس منبع غنی پروتئین گیاهی است؛ به طوری که مقدار پروتئین موجود در ۱۵گرم عدس، بسیار بیشتر از ۱۵ گرم گوشت گاو است.

۴- عدس حاوی اسیدهای آمینه مختلف، ویتامین‌های گوناگون از جمله ویتامین B و مواد معدنی‌ای همچون آهن، کلسیم و فسفر است.

۵- عدس منبع بسیار خوبی از فیبرهای کاهش دهنده کلسترول‌اند که نه تنها کمک به کاهش کلسترول می‌کنند بلکه خاصیت تنظیم قندخون هم دارند زیرا فیبر بالای آنها از افزایش قندخون بعد از خوردن یک وعده غذایی جلوگیری می‌کنند.

۶- عدسها همچنین حاوی ۶ ماده معدنی مهم، ۲ ویتامین B و همچنین پروتئین بدون، چربی می‌باشند.

۷ـ عدس به علت داشتن آهن، برای رفع کم‌خونی و افزایش شیر مادران شیرده مفید است.

۸ـ عدس، لعاب‌دار است و به همین علت مصرف آن برای ناراحتی‌های روده‌ای توصیه می‌شود.

۹- عدس را در کنید و روی پوست ملتهب بگذارید التهاب را برطرف می کند .

۱۰- برای درمان زخم های دهان و گلو و دیفتری عدس را پخته و آب آنرا غرغره کنید .

۱۱- برای تقویت معده و برطرف کردن گاز معده عدس پخته را با سرکه میل کنید .

۱۲- عدسها مثل دیگر حبوبات غنی از فیبرهای غذایی هستند چه از نوع قابل جذب و چه از نوع غیر قابل جذب. فیبرهای قابل جذب،یک ماده ژله مانندی در دستگاه گوارش ایجاد می‌کنند که سبب دفع صفرا (حاوی کلسترول ) می‌گردد و آن را به خارج از بدن می‌برد.

۱۳-  فیبر غیر قابل جذب عدس نیز نه تنها کمک به افزایش مقدار مدفوع و جلوگیری از یبوست می‌کند بلکه کمک به جلوگیری از بیماری های گوارشی مانند سندرم روده‌ای تحریک پذیر و التهاب روده‌ای نیز می‌کند.

۱۴- مصرف عدس در سلامتی قلب نقش به سزایی دارد. این نقش نه تنها به دلیل فیبرهای موجود در عدس بلکه بعلت مقادیر قابل ملاحظه‌ای از فولات   ( Folate) و منیزم آن است.

۱۵- عدس به شما انرژی برای سوزاندن می‌دهد در حالی که قندخون را تثبیت می‌کند. فیبر قابل جذب علاوه بر تأثیرات مفید روی سیستم گوارشی و قلب، به تنظیم مقدار قندخون نیز کمک می‌کند. اگر شما مقاومت به انسولین، کاهش قندخون یا دیابت دارید، گیاهان بُنشنی مثل عدس برای تنظیم قند خون مؤثر هستند که انرژی پایداری را باعث می‌شوند

۱۶- آش عدس با روغن بادام برای دوران نقاهت بهترین غذاست.

۱۷- مصرف عدس مخصوصاً برای خانمهایی که در سنین باروری و دوران بارداری هستند و در معرض کمبود آهن هستند، ایده بسیار مناسبی است. فراموش نکنید که کمبود آهن باعث کم خونی می شود که  برای مادر خوب نیست چون  نوزاد  بعد از بدنیا آمدن از شیر مادر تغذیه میکند

۱۸- پماد در عدس با سرکه برای رفع ترک دست و پا که بعلت سرما عارض شده سودمند است .

۱۹- عدس را می توان به عنوان مسهل هم مصرف کرد چون دارای لعاب زیادی است که در درمان ناراحتی های روده نیز موثر است .

۲۰- عدس پخته را بعنوان مرهم برای زخم نیز می توان بکار برد .

۲۱- آرد عدس بوداده تشنگی را قطع میکند ، معده را نیرو میبخشد صفرا را خاموش و هیجان خون را فرو مینشاند و حرارت را خاموش میکند.

 

نسخه های شفا بخش عدس

یک تقویت معده با عدس : جهت تقویت معده و رفع ضعف آن خوردن مربای عدس (پوست کنده) توصیه می شود . همچنین خوردن عدس پوست کنده پخته همراه با کمی پودر زینان یا بادیان علاوه بر رفع ضعف معده موجب از بین رفتن نفخ آن نیز می گردد .

دو باز کننده رنگ چهره و رفع زردی آن با عدس : خوردن عدس پخته با تخم خربزه پودر شده در طول چند هفته متوالی تاثیر زبادی در رفع زردی رخسار و باز کردن رنگ چهره دارد. مالیدن پودر عدس خام که با پودر تخم خربزه مخلوط و با کمی سرکه یا آبلیمو خمیر شده باشد نیز در رفع تیرگی پوست موثر است.

سه در مان ترک سرما زدگی با عدس : ضماد عدس پخته شده در سرکه انگور بر روی ترک دست و پا که به علت سرمازدگی عارض شده باشد موجب التیام ترکها و بهبود سریع آن می گردد . همچنین ضماد آرد عدس خام که با کمی آب خمیر شده باشد بر روی التهابات سطح پوست موجب از بین رفتن این التهابات می گردد.

چهار درمان یبوست با عدس : از عجایب طبیعت و خلقت این است که خوردن عدس پخته شده قابض (سفت کننده معده) بوده در حالی که خوردن آب پخته آن خاصیت مسهل (کارکن معده) دارد.

پنج رفع لک و تیرگی پوست با عدس : جهت برطرف شدن لکهای پوست و صورت و روشن گردانیدن آن بیست گرم عدس خام را نرم ساییده ، با پانزده گرم پودر نبات مخلوط کرده و با کمی آب خمیر نمایید و به صورت و پوست بمالید و این عمل را تا چند روز متوالی تکرار کنید .

شش درمان بند آمدگی شیر در پستان با عدس : یکی دیگر از خواص جالب عدس این است که چنانچه کمی عدس را نرم ساییده و با برگ کلم قمری له شده و کمی آب مخلوط نمایند و بر روی پستان ضماد کننده علاوه بر رفع بند آمدگی شیر در پستان در تحلیل ورم آن نیز موثر است .

هفت رفع جوشهای ریز صورت با عدس : یکی دیگر از خواص جالب عدس این است که چنانچه کمی عدس خام را نرم ساییده و با سفیده یک عدد تخم مرغ و کمی آب بصورت خمیر در آورند و آن را بر محل آبله و جوشهای ریز صورت ضماد کنند موجب از بین رفتن این نوع جوشها می گردد .

هشت درمان آبسه و آفت دهان با عدس : جهت از بین رفتن آبسه و آفت دهان بیست گرم عدس خام را با بیست گرم میوه تاجریزی مخلوط کرد . آن را پخته و آب صاف شده آن را در دهان غرغره و مضمضه نمایید .

نه رفع سرفه و درمان سینه درد با عدس : خوردن آب عدس پخته شده به دلیل سهل الهضم بودن و داشتن نشاسته ، کلسیم و ویتامینهای C،B،A در چند وعده متوالی داروی مفید و موثری جهت رفع سرفه و درمان سینه درد می باشد . به همین دلیل مصرف آن به افرادی که دچار سرفه و سینه درد شده اند توصیه می شود .

ده نقش عدس در خروج مواد فاسد شده از معده : کسانی که غذا در معده آنان مانده و فاسد شده چنانچه بیست گرم (حدود سی عدد) عدس مقشر(پوست گرفته) را ببلعند مواد فاسد شده را از معده آنها خارج می کند .

یازده درمان دیفتری با عدس : دارو سازان سنتی ایران جهت معالجه بیماری که مبتلا به خناق(دیفتری) بود کمی آّ عدس پخته شده را با کمی رب شاه توت و سماق مخلوط می کردند و به بیمار می خوراندند و به این ترتیب مرض دیفتری آنها را به خوبی درمان می کردند .

دوازده سفید کردن دندانها و رفع جرم آنها با عدس : جهت سفید شدن دندانها و از بین بردن جرم آنها ، کمی عدس را در ظرفی ریخته و روی آتش گذاریم تا به آرامی سوخته شود . سپس آنرا نرم ساییده ، مسواک تر یا انگشت تمیز تر را به آن آغشته نموده و روزانه دو مرتبه به دندانها بکشید.

سیزده درمان بی حسی و ورم پلک چشم با عدس :مقداری عدس را به ترتیب که در نسخه قبلی (نسخه دوازده) ذکر شد ، سوزانده وآن را با کمی آب خمیر نموده و بر پایین پلک مبتلا به استرخاء (سستی) و ورم بگذارید و پس از چند ساعت گذاشتن ، آن را با آب نیم گرم بشویید بی حسی و ورم پلک را برطرف می سازد .

چهارده نقش عدس در جلوگیری از خروج بیش از حد خون عادت ماهیانه زنان : زنانی که ترشحات عادت ماهیانه و خون قاعدگی آنها بیشتر از حالت طبیعی است برای کم شدن مقداری عدس مقشر (پوست کنده) را در مقداری سرکه پخته و میل کنند .

پانزده درمان تب آبله با عدس : افرادی که به تب بخصوص تب آبله دچار شده اند اگر مقداری عدس با پوست را در کمی سرکه یا آبغوره پخته و از آن میل نمایند یا بر پیشانی ضماد کنند موجب فروکش کردن درجه حرارت بدن و درمان تب می گردد .

شانزده تحلیل ورمهای گرم چشم با عدس : پانزده گرم عدس خام را با ده گرم ناخنک مخلوط کرده ، نرم ساییده ، با کمی آبمیوه به و روغن گل سرخ مخلوط نموده ، خوب بهم زده تا به شکل مرهمی در آید . سپس از این مرهم بر محل ورم اطراف چشم ضماد کنید تا اینگونه ورمها از بین بروند .

هفده درمان سرخک و مخملک با عدس : ضماد دمکرده عدس با سرکه بر پیشانی در طی چند روز متوالی علاوه بر درمان سرخک و مخملک و تحلیل ورمهای گرم در از بین بردن خنازیر (غده سرطانی متورم زیر گلو) نیز موثر است .

هجده التیام زخمهای عمیق با عدس : پنجاه گرم عدس پوست نکنده را پخته و له نمایید . سپس آنرا با کمی عسل خمیر نموده و بر روی زخمها و جراحات عمیق ضماد کنید و تاثیر آن را در التیام سریع اینگونه زخم ها و جراحات ببنید .

نوزده نقش عدس در تولد نوزاد دختر : عدس به دلیل اینکه خون و ترشحات داخلی رحم زنان را ترش می کند . محیط داخلی رحم را مستعد رشد و پرورش کروموزوم جنس ماده می کند و کروموزوم های جنسی نر را از بین می برد . به همین دلیل مصرف آن به مادرانی که آرزوی داشتن دختر دارند توصیه می شود .

فواید مصرف عدس در طب اسلامی

اگر کسی در سن قاعدگی باشد و بعد از قاعدگی از خون پاک نشود یا خونریزی زیاد قاعدگی و یا لکه بینی های مکرر داشته باشد باید از سویق عدس مخصوصا در صبح ناشتا به اندازه ی گودی کف دست استفاده کند. ضماد آرد عدس با عسل برای زخم هایی که گود شده است مفید می باشد البته به شرط این که از نوع قانقاریا نباشد. ضماد آن با فلفل برای تحلیل ورم ها مفید است به شرط این که فرد مبتلا به حساسیت و آلرژی پوستی نباشد و الا فلفل موجب کهیر می شود. پماد گیاهی کپکس به همین منظور درست شده است که البته همان گونه که گفتیم فرد نباید حساسیت پوست داشته باشد. دم کرده و پخته ی عدس با پوست برای تب آبله مفید است. مثلا اگر فرد آبله مرغان دارد می تواند از آن استفاده کند البته به شرط اینکه فرد، یبوست یا بواسیر نداشته باشد. اگر با سرکه یا آب غوره مخلوط شود در صورتی باید مصرف شود که فرد ریفلاکس و برگشت اسید معده و سرسوزه ی معده نداشته باشد. آب غوره نیز باید نجوشیده، بی نمک باشد و در آفتاب نباشد. چنین آب غوره ای هم برای تقویت اعصاب و قلب و تقویت درمان دردهای استخوانی مغز قلم مخصوصا ساق پا بسیار مفید است. البته باید دقت داشت که یکی از علل رماتیسم مفصلی و رماتیسم قلبی قورت دادن عفونت های گلو است. اگر بیمار، بیماری ژنتیکی همولیتیک دارد مثلا فرد بیماری کم خونی یا فاریسم دارد او حتی نباید باقلا نباید پاک چه رسد به اینکه پزشک برای او ضماد باقلا برای چاله های پوستی او تجویز کند در اینجا باید چاله های پوستی را با ضماد عدس مداوا کرد. این مثال را برای آن زدیم که به صرف وجود یک بیماری در فرد باید بیماری های زمینه ای، وراثتی و ژنتیکی دیگر در فرد بررسی شود. آش عدس با روغن بادام برای دوران نقاهت بعد از تب و برای این که تب عود نکند مفید است البته به این شرط که چربی ها مضر خون و آنزیم های طبیعی در فرد بالا نباشد زیرا روغن بادام از نوع چربی های اشباع است و این نوع چربی ها حتی در افراد سالم در 24 ساعت چهار الی پنج گرم بیشتر نباید مصرف شود. این مانند روغن نارگیل است که آن هم چربی اشباع می باشد. کسی که چربی و آنزیم کبدی اش بالا است به جای آن از روغن زیتون خوراکی باید استفاده کند. کاهو بدون سس همراه ناهار و شام و سیب درختی بعد از هر وعده غذا موجب تصفیه شدن خون شده و هم یک نوع آنتی بیوتیک طبیعی است و برای دوران نقاهت مفید بوده و موجب می شود که تب عود نکند. تب انواع مختلف دارد و بر اثر عوامل مختلف ایجاد می شود مثلا تب گاه ناشی از سرما خوردگی است و گاه ناشی از آنفولانزا و گاه ناشی از عفونت است که در این صورت با لرز همراه است و گاه ناشی از کم خونی است و موارد بسیار دیگر. ضماد آرد عدس با سفیده ی تخم مرغ برای شقاق پا و با سرکه برای شقاق عارض شده از سرما و ورم های سفت و برای نقرس مفید است. عدس نفاخ و دیر هضم است و اسراف در مصرف آن تولید خون سوداوی می کند. عدس قابض و غلیظ کننده ی خون است. پسته ی درختی نیز قابض و غلیظ کننده ی خون است. در دوران قاعدگی و حاملگی و شیردهی، خانم ها از آنجا که غالبا یبوست دارند نباید از عدس استفاده کنند بلکه باید از عناب با عسل استفاده کنند که هم خون ساز است و هم ملین. در موقع حاملگی نباید در مصرف عناب زیاده روی کرد زیرا شاید زمینه سازی برای سقط جنین فراهم شود.

 
 

                     نظرات

   کانال سایت در تلگرام    صفحه ما در VK   صفحه ما در فیسنما   صفحه ما در اینستاگرام